Đáng chú ý, với nghị định này, cơ chế chuyển giao hồ sơ sang cơ quan điều tra hình sự được quy định cụ thể, khẳng định mọi hành vi cố tình tung tin thất thiệt xâm hại an ninh quốc gia, uy tín tổ chức, cá nhân đều có thể phải đối mặt với mức án hình sự nghiêm khắc.

Hành vi phát tán tin giả, tin sai sự thật nguy cơ đối mặt với việc khởi tố hình sự từ sai phạm. Ảnh được tạo bởi AI, nguồn: Gemini

Hai cấp độ nguy hại của tin giả trên không gian mạng

Theo Nghị định 328 được Chính phủ ban hành ngày 19/08/2026 và có hiệu lực từ 5/10/2026, tin giả, tin sai sự thật được định nghĩa là thông tin không có thật hoặc chỉ có một phần sự thật, gây xâm hại đến an ninh, uy tín, hình ảnh quốc gia, trật tự an toàn xã hội, cũng như quyền và lợi ích hợp pháp của các tổ chức, cá nhân. Khái niệm này bao gồm rộng rãi từ thông tin sai lệch, giả mạo, bịa đặt cho đến vu khống và xuyên tạc.

Nhằm tối ưu hóa công tác phát hiện và xử lý, nghị định này phân loại tin giả thành hai nhóm nguy hại rõ rệt:

Thứ nhất là nhóm tin giả gây hậu quả hoặc có nguy cơ gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng. Đây là những thông tin tác động tiêu cực trên quy mô lớn đến an ninh quốc gia, quốc phòng, đối ngoại, trật tự an toàn xã hội; xâm hại trực tiếp đến uy tín của Đảng, Nhà nước và danh dự của lãnh đạo cấp cao; hoặc có khả năng kích động bạo loạn, gây khủng hoảng truyền thông và hoang mang sâu sắc trong dư luận.

Thứ hai là nhóm tin giả nguy hại trong phạm vi hẹp hơn, xâm hại trực tiếp đến uy tín, danh dự, nhân phẩm và quyền lợi hợp pháp của các cơ quan, tổ chức hoặc cá nhân cụ thể.

Việc phân loại này chính là cơ sở pháp lý để các cơ quan chức năng xác định tính chất, mức độ vi phạm, từ đó áp dụng các biện pháp ngăn chặn khẩn cấp hoặc chuyển giao xử lý theo quy định pháp luật.

Chuyển thẳng sang cơ quan điều tra nếu có dấu hiệu tội phạm

Điểm mới quan trọng mang tính răn đe cao tại nghị định này nằm ở quy trình kết nối giữa xử lý hành chính, kỹ thuật và xử lý hình sự.

Theo quy định tại Điều 9 và Điều 13 của nghị định, trong suốt quá trình kiểm chứng, xác minh thông tin hoặc tiếp nhận tin báo, tố giác từ quần chúng nhân dân và nạn nhân, nếu cơ quan chức năng phát hiện hành vi phát tán tin giả có dấu hiệu tội phạm, hồ sơ vụ việc phải lập tức được chuyển cho cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng. Việc truy cứu trách nhiệm hình sự sẽ được thực hiện nghiêm minh theo Bộ luật Hình sự, Bộ luật Tố tụng hình sự và Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự hiện hành.

Điều này đồng nghĩa với việc hành vi làm, tàng trữ, đăng tải, chia sẻ hoặc bình luận tin giả không dừng lại ở mức phạt tiền hành chính hay gỡ bỏ bài viết. Nếu thông tin bịa đặt gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến trật tự công cộng, xúc phạm nghiêm trọng danh dự nhân phẩm người khác, hoặc xâm phạm an ninh quốc gia, người vi phạm sẽ bị khởi tố vụ án, khởi tố bị can và đối mặt với các hình phạt tù theo quy định của Bộ luật Hình sự.

Bên cạnh đó, Nghị định 328 còn quy định quy trình xử lý kỹ thuật nghiêm ngặt như gắn nhãn cảnh báo "TIN GIẢ, TIN SAI SỰ THẬT" trong vòng 24 giờ kể từ khi có kết luận, công bố danh tính cá nhân, tổ chức vi phạm trên các phương tiện truyền thông đại chúng hoặc cổng thông tin chính thức, đồng thời cưỡng chế gỡ bỏ nội dung vi phạm.

Riêng đối với thông tin thuộc diện "công dân không được tiếp cận" (bí mật Nhà nước, an ninh quốc phòng... theo Luật Tiếp cận thông tin), cơ quan chức năng sẽ không gắn nhãn và không công bố công khai, mà áp dụng ngay biện pháp ngăn chặn, gỡ bỏ trực tiếp.

Đối với nhóm tin giả, tin sai sự thật đặc biệt nghiêm trọng, cơ quan chức năng sẽ công bố ngay sau khi gắn nhãn; với nhóm thông thường sẽ công bố trong vòng 12 giờ làm việc.

Việc công bố danh tính cá nhân, tổ chức phát ngôn, làm, lưu trữ, tàng trữ, cung cấp, đăng tải, phát tán, chia sẻ, bình luận tin giả, tin sai sự thật sau khi có kết luận kiểm chứng, xác minh, làm rõ tin giả, tin sai sự thật sẽ tuân thủ pháp luật về tiếp cận thông tin, trừ trường hợp pháp luật liên quan có quy định khác.

Nền tảng và người dùng không thể đứng ngoài cuộc

Nghị định 328 quy định rõ trách nhiệm của các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ Internet, mạng xã hội và nền tảng xuyên biên giới hoạt động tại Việt Nam. Các nền tảng này bắt buộc phải thiết lập đầu mối phối hợp 24/7 với Bộ Công an để tiếp nhận yêu cầu gỡ bỏ, ngăn chặn nội dung vi phạm, cũng như tạm khóa hoặc khóa vĩnh viễn các tài khoản, trang cộng đồng, kênh truyền thông chuyên phát tán tin giả.

Đồng thời, các doanh nghiệp mạng có nghĩa vụ chủ động rà soát, không cho phép đăng tải, phát tán các nội dung đã được cơ quan thẩm quyền xác định là tin giả và phối hợp cung cấp đầy đủ thông tin người dùng vi phạm phục vụ công tác điều tra.

Đối với mỗi cá nhân, việc chia sẻ hay bình luận một thông tin chưa kiểm chứng trên mạng xã hội không còn là hành vi vô hại. Nghị định 328 đặt ra nghĩa vụ tuân thủ pháp luật và tố giác vi phạm cho mọi công dân. Người dân có thể dễ dàng phản ánh, tố giác tin giả thông qua ứng dụng VNeID, đường dây nóng hoặc cổng thông tin điện tử của các cơ quan chức năng.

Theo Lê Mỹ (VietNamNet)
Xem bài viết gốc tại đây